Balık Tankı Bakımı ve Su Değişimi

İlk akvaryumumu kurduğumda en büyük hatam, suyu "temiz görünüyor" diye bırakmaktı. Cam pırıl pırıldı ama balıklar birer birer solgunlaşıyordu. O dönemde öğrendiğim şey şu: akvaryumda gözle gördüğünüz şey, suyun içinde olan biten şeyin çok küçük bir kısmı. Balık tankı bakımında iş, camı silmekten çok suyun kimyasını dengede tutmakla ilgili.

Aşağıda yıllardır uyguladığım rutini adım adım anlatıyorum. Tek bir tankınız da olsa, birkaç tankınız da olsa aynı mantık işliyor.

Önce şunu anlayalım: filtre neden var?

Filtre suyu "süzmek" için değil, esas olarak bakteri barındırmak için var. Balıklar amonyak üretir, amonyak zehirlidir. Filtre süngerlerinde yaşayan faydalı bakteriler amonyağı nitrite, nitriti de nitrata çevirir. Nitrat da birikirse zararlıdır ama amonyak kadar hızlı öldürmez; onu da su değişimiyle uzaklaştırıyoruz.

Yani bakımın özeti: bakteri kolonisini bozmadan, biriken nitratı ve organik atığı dışarı atmak.

Adım adım balık akvaryum bakımı rutinim

1. Haftada bir test yapın, üç ay sonra seyrekleştirin. Amonyak, nitrit, nitrat ve pH ölçen damlalı test kitleri şeritlerden çok daha güvenilir. Yeni kurulmuş bir tankta ilk 4-6 hafta düzenli test şart; sistem oturduktan sonra iki haftada bir yeterli oluyor. Bende amonyak ve nitrit sürekli 0 çıkıyorsa, nitrata bakıp su değişimi miktarını ona göre ayarlıyorum.
2. Su değişim suyunu bir gün önceden hazırlayın. Ben kovayı akşamdan dolduruyorum, klor giderici (dechlorinator) ekliyorum ve oda sıcaklığına gelmesini bekliyorum. Sıcaklık farkı 1-2 dereceyi geçmesin; ani soğuk su özellikle tropikal balıklarda beyaz nokta hastalığını tetikliyor.
3. Haftada %20-30 su değiştirin. Normal yüklü bir tankta haftada bir kez dörtte bir su değişimi çoğu durumda yeterli. Balık sayısı fazlaysa veya nitrat 40 ppm üzerine çıkıyorsa oranı artırıyorum. Bir seferde %50'yi geçmemeye çalışıyorum, çünkü su kimyası birden değişince balıklar strese giriyor.
4. Sifonla çakılın içini süpürün. Su boşaltırken sifonu kuma veya çakıla batırıp yemek artıklarını, dışkıyı çekiyorum. Her seferinde tabanın tamamını değil, üçte birini yapıyorum; böylece dip katmanındaki bakteri de fazla rahatsız olmuyor. Bitkili tanklarda kökleri kurcalamadan sadece yüzeyi geçmek daha mantıklı.
5. Filtre süngerini asla musluk suyunda yıkamayın. Bu, yeni başlayanların en sık yaptığı ve tankı çökerten hata. Ben süngeri, akvaryumdan çıkardığım eski suyun içinde birkaç kez sıkıyorum. Kahverengi su çıkar, sünger yine gri kalır, sorun yok — amaç sterilize etmek değil, tıkanıklığı açmak.
6. Filtre malzemelerini aynı anda değiştirmeyin. Biyolojik süngeri yılda bir kez, o da parça parça yenilerim. Kimyasal malzeme (aktif karbon) kullanıyorsanız onu ayda bir değiştirmek gerekiyor, ama mekanik ve biyolojik katmanları elden geldiğince koruyun.
7. Camı ve dekoru içeriden temizleyin. Yosun kazıyıcıyla camı sıyırıyorum, taşlarda inatçı yosun varsa çıkarıp diş fırçasıyla ovuyorum. Sabun, deterjan, temizlik bezi kesinlikle yok.
8. Yemleme miktarını gözden geçirin. Suyu bozan en büyük etken fazla yem. Balıkların 1-2 dakikada bitirebileceği kadar veriyorum ve haftada bir gün hiç yem vermiyorum. Bu tek alışkanlık, nitrat seviyemi belirgin şekilde düşürdü.
9. Ekipmanı kontrol edin. Isıtıcının çalıştığını, hava taşının kabarcık verdiğini, filtre akışının zayıflamadığını her hafta gözden geçiriyorum. Termometre sadece dekor değil; gece düşen sıcaklıkları yakalamak için asıl işi o yapıyor.

Ne sıklıkla ne yapmalı?

Sık yapılan hatalar

• Suyun tamamını değiştirmek. Tankı boşaltıp yeniden doldurmak bakteri kolonisini sıfırlar ve "yeni tank sendromu" başlar. Balıklar bu şoku genellikle atlatamaz.
• Klor gidericiyi atlamak. Şebeke suyundaki klor ve kloramin hem balığın solungaçlarını hem filtredeki bakteriyi yakar.
• Tankı hemen balıkla doldurmak. Kurulumdan sonra sistemin oturması için birkaç hafta gerekir. Bende bu süre boyunca tankta hiç balık olmaz, sadece amonyak kaynağı ve düzenli test vardır.
• Yosunu düşman görmek. Az miktarda yosun sağlıklı bir tankın işaretidir. Kontrolden çıkıyorsa sebep genelde fazla ışık, fazla yem veya seyrek su değişimidir; kimyasal çözüm aramak yerine bu üçünü düzeltmek gerekir.
• Türleri araştırmadan bir arada tutmak. Sıcaklık ve pH ihtiyacı çakışan balıkları aynı tanka koymak, suyu ne kadar iyi tutarsanız tutun sorun çıkarır.
• Yeni balığı doğrudan tanka atmak. Poşeti su sıcaklığına alıştırıp yavaş yavaş tank suyu e