Köpekte Ağrı Belirtileri Nasıl Anlaşılır

Köpeğimin ilk ciddi ağrı krizini fark etmem tam üç gün sürdü. Sekiz yaşındaki melez köpeğim akşamları kanepeye zıplamayı bırakmıştı ama ben bunu "yaşlanıyor işte" diye geçiştirdim. Sonra bir sabah mama kabına doğru yürürken arka bacağını hafifçe sürttüğünü gördüm ve içimde bir şey kırıldı. Veteriner muayenesinde kalça ekleminde ileri düzeyde artroz çıktı. O günden beri şuna kesin inanıyorum: köpekler ağrılarını saklar, biz de onların sakladığını görmeyi öğrenmek zorundayız.

Köpek ağrı işaretleri çoğu zaman inleme ya da havlama gibi bariz seslerle gelmez. Aksine, sessizleşme, çekilme ve alışkanlık değişimi şeklinde gelir. Aşağıda yıllar içinde hem kendi köpeklerimde hem de tanıdığım pek çok köpekte gözlemlediğim sıraya göre anlatıyorum.

Adım Adım: Ağrıyı Nasıl Okuyacaksınız

1. Duruş ve hareket kalitesine bakın, hıza değil. Topallık en bilinen işaret ama en geç görüneni. Ondan önce şunlar gelir: yatarken kalkmanın uzaması, otururken kalçayı bir tarafa devirme, merdiven veya arabaya binmede tereddüt, yürüyüşün ortasında durup arkaya bakma. Sırt ağrısı olan köpeklerde klasik bir "dua pozisyonu" görülür: ön ayaklar yerde, arka taraf havada, karnını yerden kaçırır gibi. Bunu bir kez gördüysem doğrudan veterinere gitmişimdir.
2. Yüz ifadesini öğrenin. Ağrılı bir köpekte göz çevresindeki kaslar gerilir, gözler kısılır, alın çizgileri belirginleşir, kulaklar hafifçe yana açılır. Bıyık dibi gerilmiş, ağız köşeleri geri çekilmiş bir yüz "iyiyim" demez. Sağlıklı günlerde köpeğinizin dinlenirken yüzünün fotoğrafını çekin; karşılaştırma yapabileceğiniz bir referansınız olur. Bu benim en işe yarayan alışkanlığımdı.
3. Nefes ve nabız temposunu izleyin. Sıcak yoksa, koşmadıysa, heyecanlanmadıysa ama yine de hızlı hızlı soluyorsa bu bir alarm. Ağrılı köpekler dinlenirken bile sığ ve hızlı soluk alır, ara ara derin bir nefes verir. Karın ağrısında nefesin göğüsten değil karından geldiğini fark ederim.
4. Yalama, kaşıma ve kemirme noktalarını haritalayın. Köpek acıyan yeri ısrarla yalar. Eklem üzerindeki tüylerin kısalması, kızarma, tükürükle sararmış bölgeler tekrarlayan bir ağrının izidir. Ancak burada dikkat: aynı davranış deri sorunlarında da görülür. Kaşıntı ile ağrı yalaması ayrımını yapmak için deri kızarıklığı, pul pul dökülme ve koku olup olmadığına bakın; egzema ve kaşıntı konusuna ayrı bir yazıda değindiğimiz nedenler burada karışabiliyor.
5. Yeme içme düzenine dikkat edin. Mamaya ilgisiz kalmak genel bir hastalık işaretidir, ama mamayı isteyip yiyememek daha çok ağız veya boyun ağrısını düşündürür. Kaba yaklaşıp bir iki tane alıp bırakan, mamayı ağzından düşüren, tek taraflı çiğneyen bir köpekte diş kökü apsesini çok gördüm. Ağız sağlığı ve diş temizliği rutini olmayan köpeklerde bu tablo şaşırtıcı derecede sık.
6. Dokunma tepkisini nazikçe test edin. Sakin bir anda, köpeğinizi başından kuyruğuna doğru avuç içinizle yavaş yavaş gezdirin. Belirli bir noktada kasların kasıldığını, kafasını çevirdiğini, dudak yaladığını, esnediğini ya da uzaklaştığını görürseniz orada bir sorun var. Bunlar "sakinleştirme sinyalleri"dir ve ağrının sessiz dilidir. Asla bastırarak ya da bacağı bükerek deneme yapmayın.
7. Uyku ve pozisyon değişimini kaydedin. Her zaman kıvrılarak yatan köpek düz uzanmaya başladıysa ya da tam tersi olduysa, gece boyunca birkaç kez yer değiştiriyorsa rahatsızlığı var. Sürekli soğuk zemin arayan bir köpek eklem iltihabı yaşıyor olabilir.
8. Karakter değişimini ciddiye alın. Ağrılı köpek ya aşırı yapışkan olur ya da tamamen çekilir. Kucağa alınmayı sevmeyen bir hale gelmesi, çocuklardan kaçması, tasma takılırken huysuzlanması, hatta hiç yapmadığı halde hırlaması ağrının davranışa yansımasıdır. Huysuzluk diye etiketlenen pek çok köpekte aslında kronik bir ağrı vardır.
9. Gözlemlerinizi yazın. Telefonunuza tarih, saat ve davranış notu düşün, mümkünse video çekin. Veteriner muayenesinde köpek genelde adrenalinle "iyi" görünür; asıl kanıtı sizin kayıtlarınız sunar. Ben iki hafta boyunca sabah kalkış sürelerini not almıştım, teşhisi hızlandıran şey o oldu.

Sık Yapılan Hatalar

• "Yaşlanıyor" demek. Yaş bir hastalık değil. Yavaşlamanın arkasında neredeyse her zaman eklem, diş veya iç organ kaynaklı bir ağrı vardır ve büyük kısmı yönetilebilir.
• İnsan ağrı kesici vermek. Parasetamol ve ibuprofen köpeklerde ciddi karaciğer ve böbrek hasarına yol açar. Evde bulunan hiçbir ilacı vermeyin.
• Ağrılı bölgeye masaj veya ısı uygulamak. Tanı konmadan yapılan masaj kırığı, disk fıtığını veya iltihabı kötüleştirebilir.
• Sessizliği iyileşme sanmak. Bir gün inleyip ertesi gün susan köpek düzelmiş değildir; genelde savunma moduna geçmiştir.
• Hareketi tamamen kesmek. Ağrılı köpeği yatağa mahkûm etmek kas kaybını hızlandırır. Doğru olan, veterinerin belirlediği sınırda kontrollü ve kısa yürüyüşlerdir.
• Tek bir belirtiye kilitlenmek. Top