Köpek Sık Sık Kusarsa Hangi Hastalıklar Olabilir

Kendi köpeğim Zeytin ilk kez üst üste kustuğunda ne yapacağımı bilememiştim. Sabah mama kabını boşaltan, akşam olduğunda üç kez sarı köpüklü sıvı çıkaran bir köpekle karşı karşıyaydım. O günden bu yana hem veterinerimden hem de kendi hatalarımdan epey şey öğrendim. Köpek kusma meselesi çoğu zaman "bir şey yemiştir, geçer" diye geçiştiriliyor ama sıklık arttığında altta yatan sebep bambaşka olabiliyor.

Aşağıda hem olası hastalıkları hem de evde nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini, kendi deneyimlerimle harmanlayarak anlatıyorum.

Önce Ayrımı Yapın: Kusma mı, Regürjitasyon mu?

Bunu erken öğrendiğim için çok işime yaradı. Kusmada köpek kasılır, karnı çalışır, öğürme sesi gelir ve çıkan içerik kısmen sindirilmiş, safralı olur. Regürjitasyonda ise hiç zorlanma olmaz; köpek yediğini adeta "geri döker", çıkan şey silindir şeklinde, sindirilmemiş mamadır. İkincisi genelde yemek borusuyla ilgilidir ve veterinere anlatırken bu ayrımı yapmanız teşhis süresini ciddi biçimde kısaltır.

Sık Kusmanın Arkasındaki Olası Hastalıklar

1. Diyet değişikliği ve besin hassasiyeti: En masum sebep bu. Mama markasını bir günde değiştirdiğimde Zeytin iki gün boyunca yumuşak dışkı ve kusmayla tepki vermişti. Geçiş dönemini 7-10 güne yaymak sorunu kökten çözdü.
2. Yabancı cisim yutma: Çorap, oyuncak parçası, kemik kırığı, mısır koçanı... Kusma tekrarlıyor ama dışkı çıkmıyorsa, köpek su bile içse kusuyorsa bu acil bir durumdur. Bağırsak tıkanıklığı saatler içinde hayati risk yaratır.
3. Gastrit ve mide ülseri: Sabah aç karnına, sarı-yeşil safralı kusma tipik göstergedir. Uzun süre boş kalan mide asidi mukozayı tahriş eder. Gece geç saatte küçük bir ara öğün vermek çoğu vakada belirgin fark yaratıyor.
4. Pankreatit: Yağlı artık yemek, kavurma, tavuk derisi gibi şeylerden sonra ortaya çıkar. Kusmaya karın ağrısı, sırtı kamburlaştırıp ön ayakları öne uzatma duruşu ve iştahsızlık eşlik eder. Ağrı belirtilerini okumayı bilmek burada gerçekten hayat kurtarıyor.
5. Parazitler: Özellikle yavrularda. Karın şiş, tüyler mat, kusmuğun içinde bazen solucan görülür. Düzenli iç parazit programı olmayan hiçbir köpekte bu ihtimal masadan kalkmaz.
6. Viral enfeksiyonlar (parvovirüs, distemper): Aşısı tamamlanmamış yavrularda kanlı, kötü kokulu ishalle birlikte şiddetli kusma. Bu tabloda beklemek yok, doğrudan kliniğe.
7. Böbrek ve karaciğer yetmezliği: Yaşlı köpeklerde sinsi ilerler. Kusmaya aşırı su içme, sık idrar, ağız kokusunda değişiklik ve kilo kaybı eşlik eder. Kan tahlili olmadan anlaşılmaz.
8. Zehirlenme: Çikolata, üzüm-kuru üzüm, ksilitol, soğan, bazı ev bitkileri, fare zehri, antifriz. Ani başlayan şiddetli kusma, salya, titreme, dengesizlik varsa ne yediğini tahmin edip yanınızda ambalajıyla birlikte kliniğe gidin.
9. Mide burulması (torsiyon): Büyük ve derin göğüslü ırklarda görülür. Köpek öğürür ama hiçbir şey çıkaramaz, karnı davul gibi gerilir, huzursuzdur. Dakikaların önemli olduğu bir acildir.

Evde Adım Adım Ne Yapıyorum

1. Kaydını tutuyorum. Saat, kusmuğun rengi, içeriği, sonrasındaki davranış. Telefonuma not düşüyorum, hatta fotoğraf çekiyorum. Veteriner bunu duyduğunda işi çok kolaylaşıyor.
2. 6-8 saat mama molası veriyorum. Yetişkin, başka şikâyeti olmayan bir köpek için. Yavrularda ve yaşlılarda aç bırakma yapmıyorum, kan şekeri düşebilir.
3. Suyu azar azar sunuyorum. Kabı ortadan kaldırıp her 20-30 dakikada birkaç yudumluk miktar veriyorum. Bir seferde çok su içmek kusmayı tetikliyor.
4. Kademeli beslenmeye dönüyorum. Haşlanmış yağsız tavuk göğsü ve pilav, küçük porsiyonlar hâlinde günde 4-5 öğün. İki gün sorunsuz geçerse normal mamaya kademeli geçiyorum.
5. Diş etlerini kontrol ediyorum. Soluk veya yapış yapış diş eti sıvı kaybının işareti. Ağız sağlığını takip etme alışkanlığı olan biri bu farkı hemen görür.
6. 24 saat kuralını uyguluyorum. Kusma 24 saati aşıyor, günde ikiden fazla tekrarlıyor, kan veya kahve telvesi görünümü varsa evde beklemiyorum.

Sık Yapılan Hatalar

• İnsan ilacı vermek. Bulantı kesici diye verilen bazı ilaçlar köpeklerde böbrek ve mide kanamasına yol açar. Doz hesabı veterinere aittir.
• "Ot yedi, ondandır" deyip geçmek. Ot yeme çoğu zaman midesi rahatsız olduğu için başvurduğu bir davranış, sebep değil sonuçtur.
• Uzun süre aç bırakmak. 24 saati aşan açlık iyileşmeyi geciktirir, safra kusmasını artırır.
• Su kabını tamamen kaldırmak. Kontrollü vermekle tamamen kesmek aynı şey değil; dehidrasyon tablonun en tehlikeli kısmıdır.
• Kusmuğu temizleyip hiç bakmamak. Renk ve içerik en ucuz teşhis aracınız. Kahverengi telve görünümü sindirilmiş kan demektir.
• Aşı ve parazit takvimini aksatmak. Özellikle yeni köpek sahibi olanların en pahalıya patlayan ihmali bu.